Yer süzgeçlerinin standartlara uygun planlanması, montajı ve işlevsel ve hijyenik bina drenajı için olmazsa olmazdır. Temel prensip, kötü ve zehirli kanalizasyon gazlarının iç mekanlara girmesini engelleyen koku tutucu/tuzağıdır. Yeni standart EN 1253 Bölüm 6, 7 ve 8, pratikte kendini kanıtlamış çeşitli koku tutucu tipleri için ilk kez net düzenlemeler oluşturmuştur. Bu makalede, hangi çözümlerin standart kapsamında olduğunu ve bunun yer süzgeçlerinin planlanması ve tasarımı üzerinde ne gibi etkileri olduğunu gösteriyoruz.
Yer süzgeçleri, ıslak hacimlerden, WC’lerden ve çeşitli diğer ikincil odalardan gelen suyu kanalizasyon sistemine verimli bir şekilde drene etikleri için bina drenajının önemli bir parçasıdır. Modern yer süzgeçleri yalnızca kanalizasyon borusu ile drenaj yüzeyi arasında bir bağlantı elemanı olarak hizmet etmekle kalmaz, aynı zamanda yüzey sızdırmazlığına entegre olma seçeneği de sunmalıdır. Ancak, bir binadaki zemin giderinin en önemli bileşeni koku bariyeridir.
Koku tutucular, kanalizasyon sisteminden gelen kötü kokuların iç mekanlara girmesini önleyerek yapı ve drenaj teknolojisinde merkezi bir rol oynar. Konut ve ticari binalarda hijyenik ve sağlık standartları için olmazsa olmazıdır. Bu nedenle, yer süzgeçleri ve koku tutucular için kapsamlı bir standart düzenleme, pratikte doğru şekilde üretildiklerinden, planlandıklarından ve uygulandıklarından emin olmak için gereklidir.
Ürün ve Uygulama Standartı
Sekiz bölümden oluşan EN1253, malzeme özellikleri, tasarım, işlevsellik ve test yöntemleri dahil olmak üzere koku tutucular için teknik gereklilikleri belirten bir Avrupa ürün standartıdır. Bir ürünün standart uyumlu olarak kabul edilebilmesi için hangi kriterleri karşılaması gerektiğini tanımlar. Bu ürün standardı, yer süzgeçlerinin nasıl ve nerede kullanılacağını belirtmez. EN1253’ün yeni 6, 7 ve 8. bölümleri 2023’te yayınlanmış olup uzun süredir var olan EN1253 Bölüm 1 ‘En az 50 mm’lik su koku tutucularına’ ek bir tanımlama getirmektedir. (bkz. EN1253 Bölüm 1)
Ulusal kullanıcı standartları (örneğin Avusturya’da ÖNORM B2501-2025) daha sonra ürünlerin pratikte nasıl ve nerede kullanılabileceğini düzenler. Ürünlerin binalarda doğru şekilde kurulması, kullanılması ve bakımı için özellikler içerir, böylece standartlara uygun ve güvenli kullanım garanti edilir.
Ancak EN1253 Bölüm 6, 7 ve 8 nispeten yeni bir standart olduğundan ve ulusal standartlar bazen yenilikleri uygulamada geç kaldığından, ürün standardı EN1253 (Bölüm 6, 7 ve 8) aynı zamanda ürünlerin uygulanmasına yönelik kılavuzlar da sağlar.
EN 1253 Ürün Standartı- Yenilikler neler?
EN1253 Bölüm 1, 2015’ten beri mevcuttur ve özellikle Bölüm 1’de binalardaki giderler için gereklilikler tanımlamıştır; koku tutucunun en az 50 mm yüksekliğe sahip olması. Sığ dizayn ve üretim (daha düşük koku tutucu yüksekliği) veya mekanik bariyer gibi farklı bir tasarıma sahip koku tutucular hiçbir yerde dahil edilmemiş veya dikkate alınmamıştır.
Ancak pratikte, 50 mm’lik bir tuzak yüksekliğine sahip bir yer süzgecinin gerçekleştirilemediği durumlar her zaman vardır (örneğin, düşük zemin yapısı nedeniyle). Son yirmi yılda, piyasada giderek daha fazla ürün yerleşmiştir; ancak pratikte sıklıkla kullanılsa da, standart tarafından kapsanmamaktadır. 50 mm’den az sızdırmazlık suyuna sahip saf su koku bariyerlerinden, tamamen mekanik koku bariyerlerine (kanatlar veya membranlarla tasarlanmış) ve kombine veya hibrit koku bariyerlerine (mekanik + sızdırmazlık suyu) kadar, standartlar tarafından düzenlenmeyen çok sayıda ürün ortaya çıkmıştır.
Uygulama burada standarttan çok uzaklaştığından, standart ile uygulama arasındaki boşluğu kapatmak, standarda alternatif koku bariyerleri eklemek ve bunlar için kriterler tanımlamak önemliydi. EN1253‘ün en önemli yeni özelliği 50 mm sızdırmazlık suyu gereksinimini karşılamayan koku tutuculu yer süzgeçlerinin standartlaştırılmış düzenlemesidir.
2023 yılı itibarıyla EN1253’e göre binalardaki yer süzgeçleri için aşağıdaki kategorilendirme geçerlidir:
- Bölüm 1: En az 50 mm koku tutucu yüksekliğine sahip su koku bariyerli yer süzgeçleri
- Bölüm 2: Koku tutucusuz çatı ve yer süzgeçleri (dış alan drenajı)
- Bölüm 3-4: Bunlar ayrı kategoriler değildir, ancak ürünlerin uygunluğu ve test edilmesiyle ilgilidir (metnin geri kalanında ele alınmamıştır)
- Bölüm 5: Hafif sıvı bariyerleri için drenajlar (metnin geri kalanında yer almamaktadır)
- Bölüm 6 (yeni): 50 mm’ den az su koku bariyerine sahip yer süzgeçleri
- Bölüm 7 (yeni): Mekanik koku tutuculu yer süzgeçleri
- Bölüm 8 (yeni): Mekanik ve su bariyerli koku tutuculu yer süzgeçleri
Çeşitli zemin giderlerinin de standardın temel şartlarını karşıladığından emin olmak için, elbette standart spesifikasyonlarına uygun olarak test edilmeleri gerekir (örn. basınç testi).
Koku tutucu tiplerinin uygulanması
EN1253, artık hangi koku tutucunun ne zaman kullanılabileceği veya uygulanabileceği konusunda da önerilerde bulunmaktadır. Ancak, ulusal kullanıcı standartları burada açıklanan uygulama önerilerinden kısmen sapmaktadır.
Bölüm 1 – En az 50 mm koku tutucu yüksekliğine sahip su koku bariyerli yer süzgeçleri
Koku tutucu yüksekliği en az 50 mm olan koku bariyerli yer süzgeçleri, koku tutucuların kuruma riski yoksa kısıtlama olmaksızın planlanabilir ve monte edilebilir.
Bölüm 6 – 50 mm’ den az su koku bariyerine sahip yer süzgeçleri:
50 mm’den az su bariyeri yüksekliğine sahip koku tutuculu yer süzgeçleri yalnızca en fazla 4 katlı (zemin kat + 3 üst kat) binalar için tasarlanmıştır ve yalnızca döşeme yapısının çok alçak olması nedeniyle 50 mm’lik bir su bariyeri yüksekliğinin mümkün olmaması durumunda uygulanmalıdır. Ayrıca, aşağıdaki koşullardan birinin karşılanması gerekir:
- Drenaj hattına en az iki ek drenaj elemanı bağlanır, en fazla bir tuvalete izin verilir veya
- EN 12056-2:2000, Bölüm 4.3.2’ye uygun ikincil havalandırma şeklinde ikincil havalandırma mevcuttur; veya
- EN 12056-2:2000, Bölüm 4.3.4’e uygun olarak havalandırılmış bir bağlantı hattı (örneğin bir boru havalandırıcı) takılmıştır.
Bölüm 7 – Mekanik koku tutuculu yer süzgeçleri
Mekanik koku tutuculu yer süzgeçlerine yalnızca en fazla dört katlı binalarda izin verilir. Ayrıca, yalnızca ıslak hacimi seyrek kullanım nedeniyle kolayca kuruyabileceği durumlarda kullanılabilirler.
Bölüm 8 – Mekanik ve su bariyerli koku tutuculu yer süzgeçleri
Mekanik ve sulu koku bariyerini bir arada bulunduran koku bariyerli yer giderleri de ancak en fazla dört katlı binalar için uygundur.
Çok sayıda HL yer süzgeci ve duş kanalına (tüm ürün numaraları ‘Prblue’ ekiyle) takılan ‘Primus blue’ koku tutucu ek parçamız, standardın 8. Bölümüne (kombine/hibrit koku tutucular) uygundur. Özel tasarımları sayesinde ‘Primus blue’ koku tutucular, düşük/aşırı basınca veya kurumaya karşı direnç açısından normal bir 50 mm su bariyerine sahip koku tutucuya eşdeğerdir – önemli ölçüde daha düşük bir yüksekliğe sahiptir. Bu patentli koku tutucuyla ilgili uzun yıllara dayanan deneyimimiz, tüm ‘Primus blue’ koku tutucuya sahip süzgeç ve duş kanallarının dört kattan fazla katlı binalarda da sorunsuz bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Uygulama mühendislik departmanımız veya bölgesel saha ekibimiz talep üzerine projeye özel bir onay verebilir. Daha fazla bilgi için bize ulaşabilir veya e-posta gönderebilirsiniz.
Kombine veya hibrit koku bariyerleri, su bariyerine ek olarak mekanik bir koku tutucu sağlama avantajına da sahiptir ve bu nedenle koku tutucunun sıklıkla kuruyabileceği odalar (örneğin teknik oda veya bodrum katı duşu) için de önerilir.
Sonuç
Revize edilen EN 1253 ile artık çeşitli yer süzgeçlerinin ve koku bariyerlerinin planlanması ve kullanımı için net düzenlemeler bulunmaktadır. Klasik 50 mm su bariyerine sahip süzgeçler hala kullanılabilirken, daha düşük su bariyeri yüksekliğine sahip çözümler ve mekanik ve kombine koku tutucuları da artık standartlaştırılmıştır. Bu, önceki standart özellikler ile kanıtlanmış uygulama arasındaki boşluğu kapatır.
Uygun ürünleri seçerken mekanik projeci ve uygulamacılar için daha fazla kesinlik anlamına gelir. Özellikle dikkat çekenler, daha düşük montaj yüksekliklerinde bile yüksek aşırı basınca ve düşük basınca dayanabilen ve kuruduklarında kötü kokulara karşı ek koruma sağlayan hibrit/kombine tutuculardır. (EN 1253’ün 8. Bölümüne uygun).